پهلوان پنبه (ATTACKING THE STRAWMAN)

مغالط به جای نقد و رد گزارۀ اصلی شکل تحریف شدۀ گزاره را بازگو کرده و مورد حمله قرار میدهد یا  به اصطلاح یک پهلوان پنبه ساخته و آنرا بلند کرده به زمین میزند. 

گزارۀ x مطرح میشود.  مغالط گزارۀ y را که شکل تحریف شدۀ x است بیان کرده آن را مورد حمله قرار میدهد و ادعا میکند که از این رو گزارۀ x نادرست است.

هنگام مباحثه در مورد فرگشت این مغلطه به وفرت مورد استفاده قرار میگیرد.   بیشتر اوقات استفاده از این مغلطه به دلیل کمبود معلومات در مورد واقعیت فرگشت رخ میدهد.

بهزاد – فرگشت یک نظریه و واقعیت ساینسی است.

احمد – مگر تا حال اتفاق افتاده یک شادی، انسان به دنیا آورده باشد؟

در مثال بالا پدید آمدن دگرگونی در یک یا چند ویژگی فنوتیپی موروثی که به تدریج طی صد ها میلیون سال رخ داده و تکامل کرده، و مدارک بیشماری در طبیعت از رخداد این واقعیت پشتیبانی میکنند، نادیده گرفته و طوری وانمود شده که گویا فرگشت به معنای تولد شدن انسان از شادی است.  گزارۀ باطلِ تولد شدن انسان از شادی ربطی به نظریۀ فرگشت ندارد اما مغالط این گزارۀ باطل را جاگزین نظریۀ فرگشت ساخته و آن را به راحتی رد نموده و به این ترتیب به گمان خود، نادرستی نظریۀ فرگشت را ثابت کرده است.

بیشتر اتفاق می افتد که هنگام مباحثه میان پیروان ادیان مختلف، عقاید دینی دیگران به شکلی از اشکال تحریف شده و سپس آن عقاید تحریف شده مورد حمله قرار گرفته و گویا به این شکل نادرستیِ دینِ مخالف ثابت میشود.

احمد – اجدادِ زرتشتیِ ما مردمان نابخردی بودند که آتش پرستی میکردند.

در مثال بالا واقعیت یکتاپرستیِ زرتشت و فلسفۀ مزدیسنا که بر بنیاد پندار نیک، گفتار نیک، و کردار نیک استوار است، به شکلِ نادرست زیر عنوان آتش پرستی پیشکش و رد شده است.  در این هیچ شکی نیست که لفظ "الله" و خانۀ کعبه هردو پیش از ظهور اسلام وجود داشتند.  اولی معبود و دومی مکان معبود مشرکان مکه پنداشته میشد.  پیروان ادیان دیگر به همین سادگی میتوانند با توسل به این مغالطه مسلمانان را متهم به شرک ورزیدن و سنگ‌پرستی کنند.

گاهی اتفاق می افتد که شخصی بصورت عمدی موقف خود را در قبال یک گزاره بصورت واضح بیان نمیکند؛  در چنین موردی اگر برای وارد آوردن فشار برای روشن ساختن موقفِ شخص در قبال گزاره ای، از روی گمان بر گزاره بحث صورت گیرد، مغلطه ای رخ نمیدهد.