مصادره به مطلوب (Circular Reasoning)

این مغلطه که بنام استدلال دایره ای یا استدلال دوره ای نیز شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که در مقدمۀ استدلال از همان نتیجه‌گیری ای که باید ثابت شود، استفاده به عمل میاید و شخص مغالط به جای اثبات ادعایش آنرا به شکل مستقیم یا غیر مستقیم تکرار میکند.

x به دلیل y درست است.  y به دلیل x درست است.

طوری که دیده میشود مغالط فرضیۀ x را که باید با پیشکش مدرک ثابت میکرد، در مدرک پیشکش شده (y) درست فرض کرده است.  یعنی فرضیه ای که طرفین در مورد صحت آن موافقه ندارند، به صفت مدرک مورد استفاده قرار گرفته است.

باری پدربزرگم که یکی از مولوی های سرشناس بود با یکی از دوستانش که او هم مولوی بود، مباحثه میکرد.  او برای به چالش کشیدن دیدگاه دوستش، در برابر یکی از فرمایشاتش پرسید: از کجا میدانی این گفته ات درست است؟  دوستش گفت: بخاطری که در قرآن چنین آمده.  پدربزرگم پرسید: از چی میدانی مندرجات قرآن درست اند؟  دوستش گفت: چون قرآن کلام خدا و مصئون از خطاست.  اما پدربزرگم دست بردار نبود و پرسید: از کجا میدانی قرآن کلام خداست؟  دوستش گفت در قرآن آمده که قرآن کلام خداست.

اگر کسی باور نداشته باشد که قرآن کلام خداست چگونه میتوان خود قرآن را به صفت مدرکِ کلامِ خدا بودن قرآن پیشکش کرد؟  اگر نامه ای به شما برسد و در آن نوشته شده باشد که: من بهومبول پادشاه تایلند یک میلیارد دالر از ثروت سی و پنج میلیارد دالری خود را به شما میبخشم به شرطی که نخست شما حسن نیت تان را با واریز کردن پنجاه هزار دالر به حساب من ثابت کنید، هویداست که شما در مورد قابل اعتبار بودن این وعده مشکوک میباشید.  اما در زیر همان نامه برای از بین بردن شک شما نوشده شده که: من بهومبول به شما اطمینان میدهم که این نامه از جانب من است و در مندرجات این نامه هیچ شکی نیست. خوب حالا دیگر باید شک تان در مورد مدار اعتبار بودن نامه از بین رفته باشد.

برخی به این عقیده اند که تمام استدلال ها دایره ای اند چون سرانجام به همان نقطه ای میرسند که از همانجا آغاز شده بودند اما وفرت مدارک پیشکش شده در جریان استدلال را میتوان دلیل صحت فرضیه پذیرفت.  به عبارۀ دیگر هر اندازه ای که دایرۀ استدلال کوچکتر باشد به همان اندازه گزارۀ مطرح شده بیشتر فاقد اعتبار میباشد.