تصدیق تالی (Affirming the Consequent)

در این مغلطه مغالط از روی معلول کوشش میکند به علت برسد.  این مغلطه یک خطا در منطق صوری است که از روی نتیجه، پیشنۀ یک امر استنباط میشود.  

وقتی x باعث y میشود، چون y داریم پس x اتفاق افتاده است.

اگر x باعث y شود، الزامی نیست که وجود y دلالت بر وجود x کند زیرا y میتواند بیشتر از یک علت داشته باشد.

باریدن باران باعث تر شدن زمین میشود.  مغالطی که مرتکب مغلطۀ تصدیق تالی میشود، از دیدن زمین تر استنباط مینماید،

زمین تر است پس باران باریده است.  

در حالی که منطق اجازۀ چنین برداشتی را نمیدهد. درست است که شاید باریدن باران علت تر شدن زمین باشد اما باریدن باران الزامی نیست، چون تر بودن زمین میتواند یک یا چندین علت دیگر داشته باشد.

در توضیح بالایی x را علت و y را معلول می‌گویند.  گاهی مغالط بدون شناختن علت یک پدیده، هنگام مقابل شدن با آن پدیده از خود یک علت فرضی ایجاد میکند و آن را حقیقت میپندارد.  در چین باستان معتقد بودند که هنگام خورشید گرفتگی یک اژدهای افسانویِ آسمانی خورشید را میبلعد.  آنها همچنان معتقد بودند که هنگام ماه گرفتگی همان اژدها بر ماه حمله میکند.  یک واقعه نگار چین باستان در مورد خورشید گرفتگی نوشته بود که "خورشید بلعیده شده است".  در چین باستان هنگام خورشید گرفتگی یا مهتاب گرفتگی سنت بود که با نواختن دهل و به هم زدن ظروف سر و صدای زیاد بپا کنند تا اژدهایی را که میخواست خورشید را بخورد یا میخواست به ماه حمله کند، فرار دهند.

امروز برای بیانِ علتِ پدیده هایی که ساینس تا هنوز برای آن پاسخی نیافته است، روحانیونِ ادیانِ مختلف توضیحاتی ارائه مینمایند.  به گونۀ مثال برای بیان چگونگی پیدایش حیات در ادیان مختلف اعتقادات مختلف وجود دارد.  حتی در مورد چگونگی پیدایش کاینات با وجودی که ساینس توضیحاتی در قالب تیوری مهبانگ ارائه نموده است، ادیان مختلف برای این پدیده توضیحات مختلف و کاملا متفاوت از تیوری مهبانگ پیشکش مینمایند.  بدون استثنا پیروان هر دین خدا، یا خدایان خود را علت وجود کاینات معرفی مینمایند.

در دوران باستان که پرستش دیو ها رایج بود، زرتشتیان را مزدیسنان یا خداپرستان نامیدند.  مزدیسنان در این هیچ شک ندارند که اهورا مزدا آفرینندۀ جهان است.  مزدیسنان باورمند اند که اهورا مزدا آفرینندۀ روشنی و تاریکی، آفرینندۀ چیز های مادی و معنوی، و برقرار کنندۀ آشا (نظام هستی) است.  ایشان باورمند اند که اهورا مزدا با اندیشدن همه چیز را از عدم آفرید و خدای واحد، دانا و تواناست.  اگر از یک زرتشتی پرسیده شود که از چی میدانی که اهورا مزدا وجود دارد و آفرینندۀ کاینات است، در پاسخ خواهد پرسید که اگر اهورا مزدا وجود ندارد، این کاینات از کجا شد؟  او این نکته را فراموش میکند که یک یهودی با تکیه بر همین شیوۀ استدلال میتواند وجود کاینات را ثبوت وجود یهوه بداند، و یک مسلمان میتواند وجود کاینات را ثبوت وجود الله بداند، و پیروان ادیان بسیار دیگر میتوانند وجود کاینات را ثبوت وجود خدا یا خدایان خود بدانند.

نتیجه این میشود که خدای مشخصی میتواند موجودی باشد که موجودیت کاینات موقوف بر او باشد، اما موجودیت کاینات، مختص به موجودیت خدای مشخصی نیست. درست همانگونه که ریزش میتواند باعث گلودردی شود، اما گلودردی نمایانگر ابتلا به ریزش نیست، زیرا بیماری های متعدد دیگر میتوانند منجر به گلودردی شوند؛ و طوری که قبلا اشاره شد، زمین میتواند در اثر باریدن باران تر شده باشد، اما تر بودن زمین ثبوت باریدن باران نیست.