احترام به عقاید (Respecting Opinions)
در استدلال منطقی هیچ عقیده ای آنقدر تقدس ندارد که
نتوان آنرا با رعایت اصولِ انتقادِ سالم، به چالش کشید. در مقابلِ انتقاد باید با پیشکش مدارک قوی و
استدلال منطقی و عقلانی از یک عقیده دفاع کرد.
عقایدی که ریشه در مغالطه دارند معتبر نبوده و قابل احترام نیستند. معمولا زمانی که مغالط در توجیه عقایدش ناکام
میشود با گفتنِ "این ها عقاید ما است و به عقاید دیگران باید احترام
گذاشت"، کوشش میکند خود را برحق جلوه داده و بحث را خاتمه دهد.
شخص a گزارۀ x
را عقیدۀ خود خوانده و ادعا میکند که چون عقاید دیگران را باید محترم شمرد پس
گزارۀ x
را باید محترم شمرد.
گزارۀ x
میتواند دربرگیرندۀ هر موضوعی باشد. اما محترم شمردن عقاید دیگران تبدیل شده به خط دفاعی آخر روحانیون و عقاید خرافاتی شان. محترم شمردن هر عقیده ای الزامی نیست. عقایدی محترم و قابل اعتبار اند که بتوان آنها را با مدارک
ثابت کرد و با استدلال منطقی و عقلانی پشتیبانی کرد.
به عقیدۀ من دایره های چهار ضلعی
بهتر از دایره های سه ضلعی اند.
آیا ممکن است همچو یک عقیده ای را محترم شمرد و به آن ارزش قایل شد؟ مگر نباید این عقیده را به چالش کشید و پرسید
اصلا دایرۀ چهار ضلعی و سه ضلعی یعنی چی؟
و حتی اگر همچو چیزی وجود میداشت نباید میپرسیدیم که چرا یکی از دیگری بهتر
است؟
اظهار عقیده و تقاضای محترم شمردن عقیده همیشه ریشه در
مغلطه داشته نمیباشد. در برخی موارد که
سلیقه یا ترجیح میان دو گزاره مطرح باشد و اطمینان در مورد درستی یکی یا دیگری
وجود نداشته باشد، میشود به تمام عقاید احترام گذاشت. اگر میان دو شخص در مورد بهتر بودن مزۀ دو نوع
مختلف آیسکریم اختلاف رای وجود داشته باشد، رأی یکی بر دیگری الزاما برتری
ندارد. در همچو موارد فرق میان دانش
مُسَلَم و باور رایج را باید در نظر گرفت.
خداباوران افرادی خردمند و خداناباوران
گمراهتر از چهارپایان اند.
آیا میشود از یک شخص خداناباور توقع داشت به همچو یک
عقیده ای احترام داشته باشد؟ آن وقت اگر
عقیدۀ خداناباوری در مورد خداباوران همینگونه باشد، کدام عقیده را باید محترم شمرد؟
اگر قرار باشد بدون بررسی منطقی و عقلانی همه عقاید را
محترم بشماریم، پس باید به ازدواج و همبستری با کودکان، سنگسار بخاطر کار در روز
سبّت، چپاول اموال و قتل دگراندیشان، جزیه خوری، برده فروشی، وادار نمودنِ بردگان
به تن فروشی، همبستر شدن مالک با کنیز، و امثال آن که نظر به یک عقیده یا عقیدۀ
دیگر محترم اند، احترام بگذرایم.
