توسل به نتایج (Appeal to Consequences)

توسل به نتایج یا توسل به عواقب، مغالطه ای است که در آن مطلوب بودن یا مطلوب نبودن نتیجۀ یک گزاره به حیث ملاک درستی یا نادرستی آن گذاره پذیرفته میشود.  این مغالطه در دو حالت منفی و مثبت به یکی از چهار شکل زیر مطرح میشود:

• گزارۀ x درست است چون درست نبودنِ آن نتیجۀ منفی در پی خواهد داشت.
• گزارۀ y درست نیست چون درست بودنِ آن نتیجۀ منفی در پی خواهد داشت.
• گزارۀ z درست است چون درست بودنِ آن نتیجۀ مثبت در پی خواهد داشت.
• گزارۀ a درست نیست چون  درست نبودنِ آن نتیجۀ مثبت در پی خواهد داشت.

طوری که دیده میشود در هر چهار شکل ملاک درست بودن یا درست نبودن یک گزاره به مطلوب بودن یا مطلوب نبودنِ نتیجۀ بدست آمده ارتباط داده شده است در حالی که ملاک ارزیابی یک گزاره باید قوت مدرک باشد نه نتیجۀ بدست آمده از درست بودن یا درست نبودن آن گزاره.  مثال های زیر اشکال مختلف مغلطۀ توسل به نتایج را توضیح بیشتر میدهند:

• قیامت واقعیت دارد چون در صورت واقعیت نداشتن آن همه نابرابری ها و مظالم این دنیا بدون محاسبه باقی خواهد ماند و حق به حقدار نخواهد رسید.
• فرگشت واقعیت ندارد چون اگر واقعیت داشته باشد در آنصورت باید بپذیریم که انسان ها از حیوانات پدید آمده اند.
• قیامت واقعیت دارد چون در اینصورت همه نابرابری ها و مظالم این دنیا مورد محاسبه قرار خواهند گرفت و حق به حقدار خواهد رسید.
• فرگشت واقعیت ندارد چون دوست ندارم بپذیرم که انسان ها از حیوانات پدید آمده اند.

این مغلطه شباهت زیاد به مغلطۀ آرزوگرایی دارد چون در این مغلطه آرزوی شخصی و مطلوب بودن یا مطلوب نبودن نتیجۀ حاصله از یک گزاره دلیلِ درست بودن یا درست نبودن آن گزاره به حساب آمده است در حالیکه نتیجۀ حاصله از یک گزاره را نمیتوان ملاک درست بودن یا نبودن آن گزاره به شمار آورد.